Hoe ontstaat spanningsopdrijving
In een laagspanningsnet is de elektriciteit bedoeld om van het transformatorstation naar verbruikers te stromen. Als meerdere huishoudens tegelijk veel stroom terugleveren via zonnepanelen (bijvoorbeeld op een zonnige middag), stroomt de elektriciteit in omgekeerde richting. Daardoor stijgt de spanning op de kabels in de wijk.
Bij een te hoge spanning:
- Kan de omvormer automatisch uitschakelen (veiligheidsmaatregel)
- Wordt er tijdelijk geen of minder stroom teruggeleverd
- Kunnen andere apparaten in huis storing geven of onregelmatig werken
Wettelijke spanningsgrenzen
De netspanning voor huishoudens hoort in Europa binnen een bandbreedte te blijven van 207 tot 253 volt (nominaal 230 volt ±10%). Als de spanning boven de 253 volt uitkomt, wordt dit gezien als overschrijding, en mag een omvormer stoppen met terugleveren om schade aan het net of andere apparatuur te voorkomen.
Gevolgen voor zonnepanelenbezitters
- Tijdelijk verlies van opbrengst doordat de omvormer uitschakelt
- Onvoorspelbare teruglevering, vooral op momenten met weinig eigen verbruik
- Problemen worden vaak per wijk of straat ervaren, afhankelijk van kabeldikte en belasting
Oplossingen en maatregelen
- Eigen verbruik verhogen: bijvoorbeeld door op zonnige momenten apparaten aan te zetten of een thuisbatterij te gebruiken
- Slimme omvormers: sommige kunnen geleidelijk terugschakelen i.p.v. abrupt uitschakelen
- Netbeheerder inschakelen: bij structurele spanningsproblemen kan de netbeheerder onderzoeken of technische aanpassingen nodig zijn
- Fasering aanpassen: bij ongelijke belasting kan het helpen om de zonnepanelen op een andere fase aan te sluiten
- Netverzwaring op wijkniveau: structurele oplossing waarbij kabels of transformatoren worden vervangen
Toekomst en beleid
Door de toename van zonnepanelen wordt spanningsopdrijving een steeds groter aandachtspunt voor netbeheerders. Er wordt gewerkt aan:
- Slimmer netbeheer (denk aan dynamic grid management)
- Aanpassing van normen voor spanningsfluctuaties
- Integratie met energieopslag en flexibele verbruikscontracten